İş Hukuku: İşçi Hakları, Kıdem Tazminatı ve İşe İade Rehberi 2025

İşten çıkarıldınız mı? Kıdem tazminatınızı alamadınız mı? Fazla mesai ücretleriniz ödenmiyor mu? İşçi haklarınızı bilmek, haksızlığa uğramamak için şart!

İş hukuku, işçi ile işveren arasındaki ilişkileri düzenleyen, çalışanların haklarını koruyan ve iş barışını sağlayan bir hukuk dalıdır.

İş Hukuku Nedir?

İş hukuku, iş sözleşmesi ile çalışan işçiler ile işverenler arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk dalıdır.

Temel Mevzuat:

4857 sayılı İş Kanunu
1475 sayılı İş Kanunu (Kıdem Tazminatı)
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

İşçilik Alacakları Nelerdir?

Feshe Bağlı Alacaklar

1. Kıdem Tazminatı

En az 1 yıl çalışan işçiye, belirli şartlarda ödenen tazminattır.

Kıdem Tazminatı Hesabı:

Kıdem Tazminatı = Çalışma Yılı × Brüt Ücret (Tavan: 34.295,13 TL - 2025)

Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Halleri:

İşveren tarafından haklı sebep olmadan fesih
İşçinin haklı nedenle fesih (TCK m.24)
Emeklilik (Kadın: 58 yaş, Erkek: 60 yaş)
Askerlik
Kadının evlendikten sonra 1 yıl içinde fesih
Ölüm

Önemli: Kendi isteğiyle istifa eden işçi kıdem alamaz!

2. İhbar Tazminatı

İşveren, iş sözleşmesini ihbar öneli vermeden feshederse öder.

İhbar Süreleri:

6 aydan az çalışma: 2 hafta
6 ay – 1,5 yıl: 4 hafta
1,5 – 3 yıl: 6 hafta
3 yıldan fazla: 8 hafta

Hesaplama:

İhbar Tazminatı = İhbar Süresi × Günlük Ücret

Çalışma Süresince Kazanılan Alacaklar

1. Fazla Mesai Ücreti

Haftada 45 saati aşan çalışmalar fazla mesaidir.

Hesaplama:

Fazla Mesai Ücreti = (Saatlik Ücret × 1.5) × Fazla Çalışma Saati

2. Yıllık İzin Ücreti

Yıllık İzin Süreleri:

1-5 yıl çalışma: 14 gün
5-15 yıl: 20 gün
15+ yıl: 26 gün

Kullandırılmayan İzin: Ücrete dönüşür

3. Hafta Tatili ve Genel Tatil Ücretleri

Çalışılmayan hafta tatili ve ulusal bayramlarda ücret kesilmez.

4. Ücret Alacağı

Ödenmemiş maaşlar, primler, ikramiyeler.

İşe İade Davası

İşten haksız çıkarılan işçinin işine geri dönmesi için açtığı davadır.

İşe İade Davası Şartları

İş Kanunu kapsamında çalışmak
En az 30 işçi çalışan işyeri
En az 6 ay kıdem
Belirsiz süreli iş sözleşmesi
Geçerli fesih sebebi olmaması

İşe İade Davası Süreci

1. Arabuluculuk (Zorunlu)

Süre: Fesih tebliğinden itibaren 1 ay içinde
Yer: İşin görüldüğü yer Arabuluculuk Bürosu

Arabuluculuk anlaşmazlıkla sonuçlanırsa dava açılır.

2. İşe İade Davası

Görevli Mahkeme: İş Mahkemesi
Yetkili Mahkeme: İşyerinin veya işçinin bulunduğu yer

Süre: Arabuluculuk fesih tutanağından itibaren 2 hafta

İşe İade Davası Kazanılırsa Ne Olur?

Boşta Geçen Süre Tazminatı

Fesihten karar kesinleşene kadar en fazla 4 ay ücret ödenir.

Hesaplama:

Kıdem + boşta geçen süre tazminatı
Yıllık izin hakkı (4 ay eklenirse 1 yılı geçerse)
İhbar tazminatı (verilmediyse)

İşe Başlatmama Tazminatı

İşçi başvurduğu halde işe başlatılmazsa:

Tazminat Miktarı (Kıdeme Göre):

6 ay – 5 yıl: 4 aylık ücret
5 – 15 yıl: 5 aylık ücret
15+ yıl: 6 aylık ücret
Azami: 8 aylık ücret

İşçinin Yapması Gerekenler:

Karar kesinleştiğinde 10 iş günü içinde işverene başvuru
Başvuru notere veya iadeli taahhütlü

Önemli: 10 gün geçirilirse tüm haklar kaybedilir!

Diğer İş Hukuku Davaları

1. İşçilik Alacakları Davası

Kıdem, ihbar, fazla mesai vb. alacakların tahsili.

Zamanaşımı: 5 yıl

2. Hizmet Tespiti Davası

Sigortasız çalıştırılan işçinin SGK’ya bildirilmesi davası.

3. Sigorta Prim Tespiti Davası

Eksik ücretle sigortalandırılan işçinin prim farklarının tespiti.

4. İş Kazası Tazminatı

İşyerinde kaza sonucu yaralanan/ölen işçinin tazminat davası.

Davalı: İşveren + SGK

5. Mobbing Davası

İşyerinde psikolojik taciz (mobbing) tazminatı.

6. Kötü Niyet Tazminatı

Fesih hakkının kötüye kullanılması halinde ihbar tazminatının 3 katı.

İşçinin Haklı Fesih Sebepleri (İş K. m.24)

İşçi aşağıdaki hallerde haklı nedenle feshedip kıdem alabilir:

Sağlık sebepleri
Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık
Zorlayıcı sebepler
İşçinin gözaltı/tutuklanması
Ücretin zamanında ödenmemesi (2 aydan fazla)
Ücretin SGK’ya eksik bildirilmesi
İşçiye şiddet, tehdit, taciz
İşyerinde cinsel taciz