📰Meclis’te Kritik Görüşme: Velayet Davalarına Yeni Düzenleme Yolda
Türkiye’de son yıllarda velayet davalarının sayısında ciddi bir artış yaşanması, mevcut hukuki düzenlemelerin güncellenmesi ihtiyacını ortaya çıkardı. Bu kapsamda Meclis’te görüşülmeye başlayan yeni tasarı, velayet süreçlerinde önemli değişiklikler getirebilir. Özellikle çocuğun üstün yararı, ortak velayet, kişisel ilişki düzenlemeleri ve velayet sonrası denetim mekanizmaları gibi çok temel alanlarda yenilikler gündemde.
📌 1. “Ortak Velayet” Tasarıda Daha Güçlü Şekilde Yer Alıyor
Kısa açıklama: Avrupa ülkelerinde yaygın olan ortak velayet modelinin Türkiye’de daha etkin kullanılmasını sağlayacak düzenlemeler öne çıkıyor.
-
Mevcut sistemde ortak velayet mümkün olsa da, hakim takdirine bağlı olarak sınırlı uygulanıyor.
→ Uygulamada çoğunlukla velayet anneye veriliyor, baba kişisel ilişki ile sınırlı kalıyor. -
Yeni tasarı, boşanma sonrasında ebeveynlerin çocuğun eğitim, sağlık ve sosyal yaşam kararlarında eşit söz hakkına sahip olmasını hedefliyor.
→ Karar alma süreçlerinde tek taraflı uygulamaların önüne geçilmesi amaçlanıyor. -
Uzman raporu ile ebeveynlerin iş birliği yapabilirliği değerlendirilecek.
→ Ortak velayetin “çocuğun üstün yararına” uygun olup olmadığı uzman görüşüyle belirlenecek.
📌 2. Çocuğun Görüşüne Daha Fazla Ağırlık Verilecek
Kısa açıklama: Yeni tasarı, çocuğun yaşına ve olgunluk seviyesine göre velayet kararında daha belirleyici olmasını öngörüyor.
-
12 yaş üzeri çocuklar için görüş alma zorunlu hale gelebilir.
→ Çocuk özel bir uzman eşliğinde görüşünü ifade edecek. -
Küçük yaştaki çocuklar için çocuk psikologlarının değerlendirmeleri zorunlu olacak.
→ Çocuğun davranışsal eğilimleri ve ihtiyaçları bilimsel yöntemlerle ortaya konacak. -
Hakimin kararında çocuğun görüşü açıkça gerekçelendirilmek zorunda olacak.
→ Bu durum kararlarda şeffaflık sağlayacak.
📌 3. Kişisel İlişki Düzenlemelerinde Standartlaştırma Geliyor
Kısa açıklama: Mahkemelerin kişisel ilişki belirleme yöntemleri farklılık gösterdiği için standart uygulamaların oluşturulması planlanıyor.
-
Görüş günleri için “ulusal standart takvim” modeli geliştiriliyor.
→ Her mahkeme farklı uygulama yapmayacak; belirli aralıklar esas olacak. -
Tatile çıkma, dini bayramlar ve özel günler için ayrıntılı düzenlemeler yapılacak.
→ Ebeveynler arasında tartışma çıkan özel günler artık net belirlenmiş olacak. -
Yüksek riskli boşanmalarda kişisel ilişki “denetimli” şekilde uygulanabilecek.
→ Şiddet, tehdit, bağımlılık gibi durumlarda çocuğun güvenliği öncelenecek.
📌 4. Velayet Sonrası Denetim Sistemi Güçlendirilecek
Kısa açıklama: Yeni tasarı, velayet kararından sonra ebeveynlerin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini takip edecek bir sistem hedefliyor.
-
Aile Bakanlığı bünyesinde “velayet denetim birimi” kurulması öneriliyor.
→ Kararın uygulanması, çocuğun koşulları ve ebeveynin tutumu düzenli olarak izlenecek. -
Çocuğa zarar verici davranış tespit edilirse velayet değişikliği hızlıca değerlendirilecek.
→ Mevcut sistemde velayet değiştirme süreçleri çok uzun sürüyor. -
Psikolojik destek zorunluluğu getirilebilecek.
→ Özellikle çekişmeli boşanmalarda çocukların korunması amaçlanıyor.
📌 5. Nafaka ve Velayet Birlikte Değerlendirilecek
Kısa açıklama: Yeni tasarıda velayet, iştirak nafakası ve eğitim giderleri birlikte ele alınıyor.
-
Nafaka miktarı çocuğun velayet düzenine göre yeniden belirlenecek.
→ Daha dengeli ve adil bir sistem planlanıyor. -
Ortak velayet durumunda giderlerin paylaşımı standartlaştırılacak.
→ Ebeveynler arasında mali sorumluluk eşitlenmek isteniyor. -
Eğitim, sağlık, ulaşım ve sosyal giderler için “zorunlu ortak katkı sistemi” gündemde.
→ Her iki ebeveyn de temel giderlerde sorumluluk sahibi olacak.
📌 6. Çocuğun Güvenliğini Tehdit Eden Durumlar İçin Hızlı Müdahale Mekanizması
Kısa açıklama: Şiddet, istismar, bağımlılık gibi durumlarda daha hızlı koruma tedbirleri uygulanacak.
-
Geçici velayet kararları 24 saat içinde verilebilecek.
→ Çocuğun güvenliği için acil müdahale imkânı doğacak. -
Ziyaret hakkı “güvenli merkezlerde” yapılabilecek.
→ Denetimli görüşme mekanizmaları yaygınlaştırılacak. -
Uzman raporları için bekleme süresi kısaltılacak.
→ Şu an 2–3 ay süren raporlar, tasarı ile çok daha hızlı hazırlanacak.
📌 7. İstanbul’da Velayet Davalarında Artan Yoğunluk Tasarıyı Zorunlu Kıldı
Kısa açıklama: İstanbul’daki aile mahkemelerinde velayet davalarının artması, düzenlemenin aciliyetini ortaya koyuyor.
-
Her yıl yaklaşık 45.000’den fazla boşanma davası açılıyor, önemli kısmı velayet içeriyor.
-
Aile mahkemelerinin iş yükü %30’a yakın artmış durumda.
-
Uzman raporlarında yaşanan gecikmeler velayet sürecini uzatıyor.
Bu nedenle yeni düzenleme hem mahkemelerin iş yükünü azaltmayı hem de çocukların süreçten en az etkilenmesini amaçlıyor.
🎯 Sonuç: Yeni Tasarı Velayet Davalarında Daha Şeffaf, Hızlı ve Çocuk Odaklı Bir Dönem Getirebilir
Meclis’te görüşülen bu yeni düzenleme, velayet süreçlerinde çocuğun üstün yararını merkeze alan, daha hızlı ve daha net bir model oluşturmayı hedefliyor. Tasarının kabul edilmesi halinde, Türkiye’de velayet davalarının seyri önemli ölçüde değişebilir.
Bu konu hem ebeveynleri hem de hukukçuları yakından ilgilendirdiği için, gelişmelerin takip edilmesi büyük önem taşıyor.